Konservativ partiya britaniyalik-misrlik faol Alaa Abdel Fattahni mamlakatdan chiqarib yuborishga va uning Buyuk Britaniya fuqaroligini bekor qilishga chaqirdi. Buning sababi, ijtimoiy tarmoqlarda uning sionistlarni o’ldirishga chaqiruvchi xabarlari paydo bo’lgani.
Leyboristlar yetakchisi Ser Kir Starmer, Abdel Fattahning Misrdagi qamoqdan ozod etilib, Buyuk Britaniyaga kelganidan «xursand» ekanligini bildirgani uchun tanqidga uchradi. Manbalarga ko’ra, Starmer bu hafta boshigacha bahsli xabarlardan bexabar bo’lgan.
Adliya vazirligi kotibi Robert Jenrikning ta’kidlashicha, Abdel Fattah «Misrda yoki dunyoning boshqa joyida yashashi kerak».
BBCga bergan intervyusida Jenrik Abdel Fattahga fuqarolik berish haqidagi dastlabki qarorni so’roq ostiga oldi. Bu qaror 2021-yilda, konservatorlar hokimiyatda bo’lgan paytda qabul qilingan edi.
Tashqi ishlar vazirligi Abdel Fattahni ozod qilish va uning Buyuk Britaniyadagi oilasi bilan birlashishiga harakat qilish «ketma-ket hukumatlar davridagi uzoq muddatli ustuvor vazifa» bo’lganini tasdiqladi, lekin uning ijtimoiy tarmoqlardagi «jirkanch» faoliyatini qoraladi.
Abdel Fattah shu hafta Buyuk Britaniyaga keldi. U Misrda 2021-yilda Facebookdagi qiynoqlar haqidagi xabar bilan bog’liq «soxta yangiliklar tarqatgani» uchun ayblangan edi. Uning oilasi bilan bog’lanildi va izoh so’raldi.
U Buyuk Britaniya fuqaroligini 2021-yil dekabr oyida Londonda tug’ilgan onasi orqali olgan.
Jenrikning ta’kidlashicha, Abdel Fattahning ijtimoiy tarmoqlardagi «ingliz qadriyatlariga mutlaqo mos kelmaydigan ekstremistik qarashlari»ni ko’rsatuvchi postlari tufayli fuqarolik olishi «himoyasiz» edi.
Jenrik xizmat qilgan konservativ hukumatlar ham Abdel Fattahning ozod etilishini yoqlagan edi. Adliya vazirligi kotibi bu vaziyatni «Britaniya davlatining katta muvaffaqiyatsizligi» deb ta’rifladi.
Jenrik shunday dedi: «Ketma-ket hukumatlar, Tashqi ishlar vazirligi va Ichki ishlar vazirligidagi davlat xizmatchilari vazirlarga bu konsullik ishi ekanligini va uni qo’llab-quvvatlash kerakligini maslahat berishdi. Aslida esa… ijtimoiy tarmoqlarni shunchaki ko’zdan kechirish shuni ko’rsatadiki, u nafaqat ekstremistik qarashlarga ega, balki bizning mamlakatimizni yomon ko’radigan jirkanch qarashlarga ega va Buyuk Britaniyadagi odamlarning qo’llab-quvvatlashi va saxovatini olishi kerak emas.»
U hukumatni «o’zlarini va mamlakatimizni uning qarashlaridan butunlay uzoqlashtirish va uning fuqaroligini bekor qilish va uni Buyuk Britaniyadan chiqarib yuborish bo’yicha ishlarni boshlash orqali bu vaziyatni to’g’rilashga» chaqirdi.
Avvalroq, GB News telekanalida so’zlagan Jenrik yuqori martabali vazirlarni «bu odamning bu yerga kelganidan xursand bo’lgani, ular qandaydir diplomatik to’ntarishga erishganliklari bilan maqtanib yurganligi» uchun tanqid qildi.
Britaniya yahudiylari kengashi bu masaladan «juda xavotirda» ekanligini bildirdi.
Kengashning katta vitse-prezidenti Adrian Koen shunday dedi: «Uning avvalgi ekstremistik va zo’ravonlikka asoslangan ritorikasi, ayniqsa, ‘sionistlar’ va umuman olganda oq tanlilarga qaratilgani Britaniya yahudiylari va keng jamoatchilik uchun tahdid solmoqda.
Bunday shaxs uchun partiyalararo kampaniya va hukumat tomonidan berilgan iliq qarshi olish hokimiyat organlari tomonidan hayratlanarli darajada e’tiborsizlik bilan buzilgan tizimni ko’rsatadi.»
Abdel Fattah, shuningdek, politsiyaning huquqlari yo’qligi va «ularning barchasini o’ldirishimiz kerak» deganlikda ham ayblanmoqda.
Abdel Fattahning sentyabr oyida ozod etilishi uning oilasi tomonidan olib borilgan uzoq davom etgan kampaniyaning natijasi bo’ldi. Bu kampaniyani Deym Judi Dench va Oliviya Kolman kabi mashhurlar qo’llab-quvvatladi, shuningdek, Britaniya hukumati ham lobbichilik qildi.
U qamoqda o’n yildan ortiq vaqt o’tkazdi, jumladan, 2021-yil dekabr oyida inson huquqlari guruhlari tomonidan juda adolatsiz deb topilgan sud natijasida besh yillik qamoq jazosiga hukm qilindi.
Sobiq konservativ yetakchi Ser Ieyn Dunkan Smit o’tgan yilning dekabr oyida hukumatni Misrda uning ozod etilishini ta’minlashga chaqiruvchi partiyalararo xatga imzo chekkan.
Yakshanba kuni X ijtimoiy tarmog’ida yozgan Ser Ieyn shunday dedi: «Alaa Abd el-Fattahning ozod etilishiga chaqiruvchi xatga imzo chekkanimdan afsusdaman, chunki uning qarashlari, keyinchalik ma’lum bo’lganidek, juda jirkanch.
Agar men bularni bilganimda, xatga imzo chekmas edim. Men politsiyani ushbu ekstremistik izohlarning mohiyatini tekshirishga chaqiraman.»
Leyboristlar manbasi Jenrikni o’z siyosiy foydasi uchun tarixni qayta yozishga urinayotganlikda aybladi.
Yozuvchi, ziyoli va dasturiy ta’minot ishlab chiqaruvchisi Abdel Fattah 2011-yilda Misrning sobiq prezidenti Hosni Muborakning iste’foga chiqishiga olib kelgan qo’zg’olon paytida mashhurlikka erishdi.
2014-yilda Abdel Fattah Yevropa inson huquqlari mukofoti – Saxarov mukofotiga nomzod bo’lgan, ammo 2012-yilda Isroil haqida yozgan tvitlari tufayli nomzodlik bekor qilingan.
Uning ta’kidlashicha, uning izohlari G’azoda Isroil hujumi paytida bo’lib o’tgan «shaxsiy suhbat»ning bir qismi bo’lgan va noto’g’ri talqin qilingan.
Misr hukumati tomonidan qo’yilgan sayohat qilish taqiqidan chiqarilgandan so’ng, Abdel Fattah qamoqdan chiqqanidan keyin uch oy davomida mamlakatda qoldi. Hozirda Abdel Fattah Braytonda yashovchi 14 yoshli o’g’li bilan qayta birlashdi.
Ozodlikka chiqqanidan keyin oktyabr oyida Qohiradan BBCga bergan intervyusida u shunday dedi: «Men hayotga qaytishni o’rganmoqdaman.»
U yana shunday dedi: «Men o’ylaganimdan ancha yaxshiman. Ko’pchilik o’ylagandan ham yaxshiroq.»
Kasaba uyushmasi faoli Pol Novaknya ko’ra, u Yevropa Ittifoqi bilan «imkon qadar yaqin» iqtisodiy aloqalarni ko’rishni xohlaydi.
Alaa Abdel Fattah va uning oilasi uchun bu yillar davomidagi ayriliq va azobdan keyin yangi boshlanishdir.
Jahon chempionati g’urur o’yini bilan shug’ullanuvchi rasmiy vakilning aytishicha, Misr futbol assotsiatsiyasining shikoyatiga qaramay, Fifa bilan ularning rejalari bo’yicha hech qanday aloqa bo’lmagan.
21-dekabrdan 18-yanvargacha Marokashda bo’lib o’tadigan 2025-yilgi Afrika Millatlar Kubogiga kimlar chaqirilganini bilib oling.
Ijtimoiy harakatlanish komissiyasi raisi bosh vazirdan aniqroq strategiya ishlab chiqishni so’radi.