Pokiston poytaxti Islomobodda juma namozi vaqtida masjidda sodir boʻlgan portlash oqibatida kamida 31 kishi halok boʻldi va 169 kishi jarohatlandi.
Huquqni muhofaza qilish organlarining taʼkidlashicha, Tarlay tumanidagi shia masjidiga kirishda xudkush-terrorchi portlovchi moslamani ishga tushirgan. BBCga berilgan guvohlarning soʻzlariga ko’ra, portlashdan oldin o’q ovozi eshitilgan.
Islom davlati guruhi keyinchalik e’lon qilingan bayonotda hujum uchun javobgarlikni o’z zimmasiga oldi va gumon qilinayotgan jinoyatchining ismini va fotosuratini e’lon qildi.
Pokiston Bosh vaziri Shahbaz Sharif voqeani qoraladi, «chuqur qayg’u» bildirdi va har tomonlama tergov o’tkazishga va hujum uchun mas’ullarni tezda aniqlashga chaqirdi.
Pokiston Prezidenti Asif Ali Zardoriy alohida bayonotlarda «begunoh tinch aholini nishonga olish insoniyatga qarshi jinoyatdir», dedi, Mudofaa vaziri Xavaja Asif esa Hindiston va Afg’onistonning potentsial ishtirokiga ishora qildi.
Asif ijtimoiy tarmoqlardagi xabarida hujumchi Afg’onistonga borib kelgani «isbotlanganini» va «Hindiston va Afg’oniston o’rtasidagi til biriktirishi fosh etilayotganini» ta’kidladi.
Afg’onistondagi Tolibon hukumati Xavaja Asifning izohlarini «afsuslanarli» deb baholadi va Pokiston vaziri «hech qanday ishonchli dalil keltirmasdan, voqeani shoshilinch ravishda Afg’onistonga bog’lashga urinishini» aytdi.
IS juma kuni «Pokiston viloyati» filiali orqali Telegram kanallari orqali hujum uchun javobgarlikni o’z zimmasiga oldi. ISning «Amaq» axborot agentligi ham qo’shimcha tafsilotlar bilan bayonot berdi.
Amaqning da’vo qilishicha, IS xodimi Tarlay tumanining Shohzod hududidagi «markaziy ibodatxonaga [masjidga]» kelgan. Xabar qilinishicha, joydagi qo’riqchilar hujumchini tashqi darvozada to’xtatmoqchi bo’lgan, shunda u to’pponchasidan o’q uzib, ikkitasini yaralagan, so’ngra binoga kirgan.
Amaqning xabar berishicha, hujumchi «ibodatxonaning» ichki darvozasiga yetib borgach, «shialar olomoni» ichida «portlovchi jiletkasini» portlatib yuborgan, natijada «ko’p sonli» qurbonlar bo’lgan.
IS hujumchini «Sayf Allah al-Ansoriy» deb aniqladi. Ansoriy nomi ko’pincha hududga mahalliy shaxsni bildirish uchun ishlatiladi. Amaqning hisobotida niqobli hujumchining surati ham bor edi.
Afg’oniston tashqi ishlar vazirligi matbuot kotibi Abdul Qahar Balxi avvalroq hujumni qoralab, hamdardlik bildirdi va bunday harakatlar «islom va insonparvarlik qadriyatlariga zid» ekanligini aytdi.
Hindiston tashqi ishlar vazirligi ham hujumni qoralab, qurbonlar uchun hamdardlik bildirdi va uning potentsial ishtiroki haqidagi ayblovlarni «asossiz» deb rad etdi.
Pokiston ichki ishlar vaziri Talal Chaudxriy mahalliy ommaviy axborot vositalarining xabar berishicha, gumonlanuvchi Afg’oniston fuqarosi emasligini aytdi.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibi Antoniu Guterrishning matbuot kotibi u hujumni «qattiq qoralaganini» va javobgarlarni «aniqlash va javobgarlikka tortish»ga chaqirganini aytdi.
Xadijatul Kubro masjidida ibodat qilayotgan Zaxir Abbos dastlabki o’q ovozini eshitganini xabar qildi.
«Shundan so’ng, biz egildik, keyin sajda qildik, keyin portlash bo’ldi», – dedi u BBC Urduga. «Shundan so’ng hamma joyda yaradorlar yotardi».
Hujumdan keyin masjiddan olingan suratlarda polda sochilib yotgan poyabzallar, singan oynalar va vayronalar orasida odamlar tasvirlangan.
Shifoxonalar yaradorlarni qabul qila boshlaganligi sababli favqulodda holat e’lon qilindi va qon topshirishga chaqirildi.
Portlashdan keyin «ongini yo’qotganini» aytgan Abbos oxir-oqibat favqulodda xizmatlar tomonidan olib ketildi va shifoxonaga yetkazildi va u yerda tezda javob berildi.
«Yaxshiyamki, men ko’p jarohat olmadim», dedi u.
Pokiston mudofaa vazirining so’zlariga ko’ra, hujumchi xavfsizlik xodimlari tomonidan to’xtatilgandan so’ng o’q uzgan va portlovchi moslamani ishga tushirgan.
Masjidning qo’shnisida yashovchi qo’riqchisi Sayyid Ashfaq ham o’q ovozini eshitdi va yordam berish uchun masjidga yugurdi.
«Men u yerga yetib borgunimcha portlash bo’lgandi», dedi u BBCga. «Hamma joyda jasadlar yotardi, ba’zilarining qo’llari yo’q, ba’zilarining oyoqlari yo’q edi. Biz eng ko’p jarohat olganlarni o’z mashinamizda [kasalxonaga] olib bordik».
Islomobod komissari o’rinbosari Irfon Memon X ijtimoiy tarmog’ida qurbonlar soni 31 nafarga yetganini, 169 kishi jarohatlanganini ma’lum qildi.
Mahalliy shifoxonalardan olingan suratlarda yaradorlar xususiy transport vositalari va tez yordam mashinalarida olib ketilayotgani aks etgan, AFP axborot agentligi fotograflari esa o’nlab odamlarning kasalxonalarga kelayotganiga guvoh bo’lganini xabar qildi.
Poytaxtda hujumlar nisbatan kam uchraydi, garchi noyabr oyidagi voqea 12 kishining o’limiga olib keldi. Sud binosi tashqarisida sodir bo’lgan portlashda yana 27 kishi jarohatlangan.
Juma kuni sodir bo’lgan portlash Balujiston provinsiyasida uyushtirilgan hujumlarda 58 nafar tinch aholi halok bo’lgan bir haftalik zo’ravonlikdan keyin sodir bo’ldi.
Balujiston ozodlik armiyasi (BLA) isyonchi guruhi hujumlar uchun javobgarlikni o’z zimmasiga oldi. Mintaqada o’nlab yillar davomida isyon bilan shug’ullanib kelayotgan armiya bunga javoban 200 dan ortiq jangari o’ldirilganini aytdi.
O’tgan yil ham Pokiston uchun o’n yildan ortiq vaqt ichida eng qonli yil bo’ldi, jangovar harakatlar bilan bog’liq o’limlar 74% ga oshdi. Yaqinda mustaqil tahlil markazi tomonidan e’lon qilingan hisobotga ko’ra, o’limlarning yarmidan ko’prog’ini jangarilar tashkil qilgan.
Pokiston mojarolar va xavfsizlikni o’rganish instituti (PICSS) xabar berishicha, Pokistonda zo’ravonliklar natijasida 3413 kishi halok bo’lgan, bu 2024-yildagi 1950 kishidan ko’p, 2138 jangari o’ldirilgan.
Qo’shimcha ma’lumot Karolin Devis