«`html
NASA yarim asrdan koʻproq vaqt ichida ilk bor ekipaj bilan Oyga missiyani fevralning birinchi haftasida yoʻlga qoʻyishi mumkin.
Taxminan 10 kun davom etishi rejalashtirilgan Artemis II missiyasi astronavtlarni ilgari hech qachon odamzod qadam bosmagan joylarga olib chiqishni maqsad qilgan.
Ushbu missiya 1960-70-yillardagi «Apollon» missiyalaridan beri ilk bor Oy yuzasiga odam qoʻndirish uchun zamin yaratishga moʻljallangan.
NASAning rejalashtirilgan uchirish oynasi 6 fevralda boshlanadi va bahorgacha davom etadi, agentlik aprel oyining oxirigacha uchirishni maqsad qilgan.
Kosmik uchirish tizimi (SLS) raketasi, ekipajni olib yuruvchi Orion kapsulasi va tegishli yer tizimlarida yakuniy tekshiruvlar yakunlangandan soʻng aniq uchirish sanasi belgilanadi.
Missiyani Florida shtatidagi Kennedi kosmik markazidan uchirish rejalashtirilgan.
Artemis II ekipaji NASA komandiri Reid Uizeman, uchuvchi Viktor Glover va missiya mutaxassisi Kristina Kochdan, shuningdek, Kanada kosmik agentligidan Jeremi Hansen ham missiya mutaxassisi sifatida xizmat qiladi.
Ushbu missiya SLS raketasi va Orion kosmik kemasining birinchi ekipajli parvozidir.
Barqaror orbitaga chiqqandan soʻng, astronavtlar Orion kosmik kemasining ishlashini baholaydilar, shu jumladan, kelajakdagi Oyga qoʻnish uchun zarur boʻlgan manevralarni mashq qilish uchun kapsulani Yer orbitasida qoʻlda boshqaradilar.
Keyin ular Orionning hayotni taʼminlash, harakatlantirish, quvvat va navigatsiya tizimlarini baholash uchun Oydan minglab kilometr uzoqlikka sayohat qilishadi.
Ekipaj shuningdek, tibbiy tekshiruvlar uchun subʼekt boʻlib xizmat qiladi, chuqur kosmosdan maʼlumotlar va tasvirlarni uzatadi.
Ular ogʻirlik yoʻq sharoitda cheklangan kabinada ishlashadi. Radiatsiya darajasi Yerning past orbitasida aylanib yuruvchi Xalqaro kosmik stansiyadagidan yuqori boʻladi, lekin xavfsiz chegaralarda qoladi.
Yerga qaytgach, astronavtlar atmosferadan turbulent tarzda qayta kirishni boshdan kechirishadi, bu AQShning gʻarbiy sohillari yaqinidagi Tinch okeanida suvga qoʻnish bilan yakunlanadi.
Ushbu missiya Artemis III missiyasida astronavtlarning Oyga qoʻnishi uchun debocha boʻlib xizmat qiladi.
NASA Artemis III ning uchirilishi «2027 yildan erta boʻlmagan» muddatda sodir boʻlishini kutmoqda, garchi mutaxassislar 2028 yil yanada real muddat ekanligini taʼkidlamoqda.
Ekipajni Oy yuzasiga olib boradigan kosmik kemani yakuniy tanlash kutilmoqda, SpaceX kompaniyasining Starship qoʻnish moslamasi va Jeff Bezosning Blue Origin kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan kema koʻrib chiqilmoqda.
AQShning Axiom kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan yangi kosmik kostyumlar ham hozirda ishlab chiqilmoqda.
Artemis III oxir-oqibat uchirilganda, astronavtlar Oyning janubiy qutbiga yoʻl olishadi.
Uzoq muddatli maqsad – Oyda insonning barqaror ishtirokini taʼminlash.
Artemis IV va V Oy atrofida aylanib yuruvchi kichik kosmik stansiya boʻlgan Gateway qurilishini boshlaydi. Keyingi missiyalar Oyga qoʻnish, Gatewayga yangi modullarni qoʻshish va Oy yuzasida ilgʻor robotlashtirilgan roverlarni joylashtirishni oʻz ichiga oladi. Xalqaro hamkorlikning kuchayishi Oyda va uning atrofida insonning uzoq muddatli yashash va tadqiqot davrlarini qoʻllab-quvvatlaydi.
Oxirgi ekipaj bilan Oyga missiya Apollon 17 edi, u 1972 yil dekabrda qoʻngan va oʻsha oyning oxirida Yerga qaytgan.
Jami 24 nafar astronavt Oyga sayohat qilgan, ulardan 12 nafari uning yuzasida yurgan, bularning barchasi Apollon dasturi davomida amalga oshirilgan.
Amerika Qoʻshma Shtatlari dastlab 1960-yillarda Sovet Ittifoqidan ustun kelish, oʻzining geosiyosiy va texnologik ustunligini taʼminlash maqsadida Oy missiyalariga kirishdi. Ushbu maqsadga erishilgandan soʻng, siyosiy qoʻllab-quvvatlash va jamoatchilik qiziqishi soʻndi, bu esa keyingi Oy ekspeditsiyalari uchun moliyalashtirishning qisqarishiga olib keldi.
Artemis ilgʻor texnologiyalar va tijorat hamkorlikka asoslangan holda, bu safar uzoq muddatli ishtirokni oʻrnatgan holda, insonlarni Oyga qaytarish uchun yangilangan intilishdan kelib chiqqan.
Bir nechta boshqa davlatlar 2030-yillarda odamlarni Oyga qoʻndirish ambitsiyalariga ega.
Yevropalik astronavtlar kelajakdagi Artemis missiyalarida ishtirok etishi rejalashtirilgan va Yaponiya ham oʻrinlarni taʼminlagan.
Xitoy oʻz kosmik kemasini ishlab chiqmoqda, 2030 yilga kelib Oyning janubiy qutbi yaqinida birinchi qoʻnishni rejalashtirmoqda.
Rossiya kosmonavtlarni Oy yuzasiga yuborish va 2030-2035 yillar oraligʻida kichik baza qurish niyatini bildirishda davom etmoqda. Biroq, sanktsiyalar, moliyaviy cheklovlar va texnik qiyinchiliklar ushbu muddatni juda ambitsiyali qiladi.
Hindiston ham bir kun kelib oʻz astronavtlarining Oyda yurganini koʻrish orzusini bayon qildi.
Chandrayaan-3 ning Oyning janubiy qutbi yaqiniga muvaffaqiyatli qoʻnganidan soʻng, Hindiston kosmik agentligi odamlarni kosmik parvozlar dasturini Yerning past orbitasidan tashqariga kengaytirish doirasida taxminan 2040 yilga kelib astronavtlarni Oyga yuborish maqsadini belgilab berdi.
Kevin Churchning qoʻshimcha hisoboti.
NASAning 65 yildan ortiq tarixida birinchi marta missiya sog’liq muammosi tufayli erta qaytadi.
NASA Xalqaro kosmik stansiyada yuzaga kelgan tibbiy muammodan keyin nima qilishni baholamoqda.
Yangi yil superoy mintaqadagi qish osmonini yoritgani sababli yorqin boshlanadi.
Janub va Janubi-Sharqda osmonni yoritgan Bo’ri Oyining suratlaringiz.
BBC Weather Watchers Shotlandiya bo’ylab osmonni yoritgan Bo’ri superoyining rasmlarini oldi.
«`