«`html
Buyuk Britaniya hukumati sobiq AQSh prezidenti Donald Trampning yaqinda bildirgan tanqidlariga qaramay, Chagos orollarini Mavrikiyga topshirish boʻyicha kelishuv «eng yaxshi yoʻl» ekanligiga «ishonchi davom etishini» tasdiqladi.
Tashqi ishlar vazirligi vaziri Stiven Doughty kelishuvni himoya qilar ekan, konservativ peerlarni Buyuk Britaniya qonunlariga kiritishga qaratilgan qonunchilikni «sabotaj qilishga» qaratilgan «parlament manevrlarida» aybladi.
Hukumat konservativ peerlar «o’zgaruvchan geosiyosiy landshaftni hisobga olgan holda» vaqtinchalik to’xtatib turishga chaqiruvchi tuzatish kiritganidan so’ng, dushanba kuni Lordlar palatasida bo’lib o’tishi rejalashtirilgan munozarani kechiktirdi.
Konservativ soyali tashqi ishlar vaziri Dame Priti Patelning ta’kidlashicha, kechiktirish «Leyboristlarning Chagosni taslim qilishining davom etayotgan xorlanishini» ko’rsatadi.
Taklif etilayotgan kelishuvda Buyuk Britaniya Chagos orollarini Mavrikiyga topshirishi, shu bilan birga Diego Garsiyada joylashgan AQSh-Buyuk Britaniya qo’shma harbiy bazasini qaytarib olishi ko’rsatilgan.
O’tgan hafta Tramp ushbu kelishuvni «katta ahmoqlik» deb baholaganidan so’ng shartnomaning kelajagi haqida savollar tug’ildi, garchi uning ma’muriyati ilgari uning shartlarini qabul qilgan bo’lsa ham.
Shartnomani amalga oshirishga qaratilgan qonun loyihasi hozirda «ping-pong» deb nomlanuvchi parlament jarayonidan o’tmoqda, bu qonunchilikning Umumiy palata va Lordlar palatasi o’rtasida uning matni bo’yicha konsensusga erishilgunga qadar qayta-qayta almashinuvini o’z ichiga oladi.
Munozaraning so’nggi bosqichidan oldin konservatorlar Diego Garsiya harbiy bazasi va Britaniya Hind okeani hududi to’g’risidagi qonun loyihasini qabul qilish Buyuk Britaniyani orollar bo’yicha AQSh bilan tuzilgan 1966 yilgi shartnomani buzishga olib keladi, deb ta’kidladilar.
Oppozitsiya hukumatni Lordlar palatasiga qayta kiritilishidan oldin AQSh bilan 1966 yilgi shartnoma bo’yicha kelishuvga erishilishini ta’minlashga chaqirdi.
Umumiy palatada konservatorlar tomonidan ko’tarilgan dolzarb savolga javob berar ekan, Doughty qonun loyihasining keyingi bosqichi muxolifatning «milliy xavfsizligimiz bilan o’ynashayotgan vayronkor tuzatish» kiritishi sababli kechiktirilganini aytdi.
Uning ta’kidlashicha, «hukumat Diego Garsiyadagi Buyuk Britaniya-AQSh qo’shma bazasini himoya qiluvchi kelishuvga sodiq qolmoqda».
«Ba’zilar protsessual harakatlar va parlament nayranglari orqali jarayonga putur yetkazishga harakat qilishdi.»
«Bizning e’tiborimiz milliy xavfsizligimizni himoya qilish uchun ushbu qonun loyihasini qabul qilishga qaratilgan.»
Konservatorlar nomidan Dame Priti hukumatni Lordlar palatasida qonun loyihasini «majburan o’tkazishga» urinishda aybladi.
Uning ta’kidlashicha, «Leyboristlar chap qanot yuridik hamkasblarining istaklarini qondirishga shoshilib, Buyuk Britaniya va AQSh o’rtasidagi 1966 yilgi muhim shartnomani e’tibordan chetda qoldirdilar, unda Britaniya Hind okeani hududi Buyuk Britaniya suvereniteti ostida qolishi belgilangan.»
Dame Priti Buyuk Britaniya va AQSh o’rtasida kelishuv bo’yicha yaqinda bo’lib o’tgan muhokamalar haqida batafsil ma’lumot so’radi.
U so’zini yakunlar ekan, «Leyboristlar o’z xatolarini tan olishlari, ushbu shartnomadan voz kechishlari va Britaniya uchun kurashishlari kerak», dedi.
Doughtyning ta’kidlashicha, hukumat yangi shartnoma ratifikatsiya qilinishidan oldin Buyuk Britaniya va AQSh o’rtasidagi 1966 yilgi bitimni yangilash zarurligini doimiy ravishda ta’kidlab kelgan.
Uning qo’shimcha qilishicha, Buyuk Britaniya «milliy xavfsizligimizga tegishli masalalar bo’yicha har kuni AQSh bilan aloqada bo’lib turadi.»
Leyboristlar deputati Den Karden «shu paytgacha hukumat bilan birga bo’lganini» aytdi, lekin bu «mening instinktlarimga zid» ekanligini va u «bu erda aynan nima qilayotganimizni tushuna olmayotganini» ta’kidladi.
Karden palataga shunday dedi: «Xalqaro kelishuvlar bizni dushmanlarimizdan yoki ittifoqchilarimizdan himoya qilmaydi, suverenitet himoya qiladi.
«Men chin dildan o’ylaymanki, biz vakil bo’lgan odamlar ‘nega bosh vazir oldinga qadam qo’ya olmaydi, bu orollar ustidan suverenitetni tasdiqlay olmaydi va biz ularni himoya qilish uchun harbiy mudofaaga ega ekanligimizni aniq qila olmaydi?’, deb so’rashadi.»
Liberal Demokratlar tashqi ishlar bo’yicha vakili Kalum Miller hukumatni uning partiyasining «AQSh pozitsiyasi aniqlashtirilguncha tanaffus» qilishni talab qiluvchi tuzatishini qabul qilishga chaqirdi.
Konservativ deputat doktor Lyuk Evans Chagos kelishuvi AQShning qo’llab-quvvatlashisiz davom eta oladimi yoki yo’qmi degan savolni berdi.
Doughty javob berdi: «Buyuk Britaniya shartnomani ratifikatsiya qilishdan oldin quyidagilarni qilishimiz kerakligi doimo aniq bo’lgan: birlamchi va ikkilamchi qonunchilikni qabul qilish; Buyuk Britaniya-AQSh kelishuvi, nota almashinuvini yangilash; va atrof-muhit, dengiz xavfsizligi va migratsiya bo’yicha chora-tadbirlarni amalga oshirish.»
Hukumat Mavrikiy foydasiga xalqaro huquqiy qarorlar tufayli hudud ustidan suverenitetdan voz kechishi kerakligini ta’kidladi.
Buyuk Britaniya Mavrikiyga 99 yil davomida yiliga o’rtacha 101 million funt sterling to’lashini aytdi, Bosh vazir Ser Kir Starmer esa inflyatsiya kabi omillarni hisobga olganda 3,4 milliard funt sterling miqdorida «sof xarajat»ni tashkil etadi, deb ta’kidladi.
Oq uy Aleks Prettining o’ldirilishi haqida gapirishni o’zgartirdi, chunki ko’proq respublikachilar halokatli voqea yuzasidan xavotir bildirishmoqda.
Prezident Trampning kenja o’g’li Buyuk Britaniya politsiyasiga video qo’ng’iroq paytida do’stiga hujum qilinganini ko’rganini aytdi.
Bu kelishuv Tramp ma’muriyatining Xitoyga qaramligini kamaytirish bo’yicha so’nggi urinishidir.
Mark Karney Trampning Kanada-Xitoy kelishuvi bo’yicha Kanada tovarlariga 100% tariflar bilan tahdid qilishi muzokara taktikasi bo’lishi mumkinligini aytdi.
AQSh prezidentidan Wall Street Journal Minneapolisda bir odamni otib o’ldirgan immigratsiya agenti to’g’ri ish qilganmi yoki yo’qmi deb so’radi.
«`