Buyuk Britaniya va Fransiya Rossiya bilan tinchlik shartnomasi tuzilgandan so’ng, Ukrainaga qo’shinlar joylashtirish bo’yicha niyat deklaratsiyasini rasmiylashtirdi. Bu haqda Buyuk Britaniya Bosh vaziri Ser Kir Starmer ma’lum qildi.
Parijda ittifoqchi davlatlar bilan bo’lib o’tgan muzokaralardan so’ng, Bosh vazir Starmer Buyuk Britaniya va Fransiya kelajakdagi tajovuzlarning oldini olish uchun «Ukraina bo’ylab harbiy markazlar tashkil etishini» aytdi. Fransiya prezidenti Emmanuel Makron keyinroq ushbu doirada minglab askarlar joylashtirilishi mumkinligini ta’kidladi.
Xabarlarga ko’ra, ittifoqchilar Ukraina uchun mustahkam xavfsizlik kafolatlarini ta’minlash bo’yicha keng konsensusga erishgan va AQShga har qanday potentsial o’t ochishni to’xtatishni nazorat qilishda yetakchi rol o’ynash taklifi bilan chiqqan. Biroq, hududiy kelishuvlar bilan bog’liq muhim masala muhokama ostida qolmoqda.
Rossiya Federatsiyasi doimiy ravishda Ukrainada har qanday xorijiy harbiy xizmatchilarning bo’lishi «qonuniy nishon» bo’lishini ta’kidlab kelgan.
Moskva Fransiya poytaxtida qilingan bayonotlar yuzasidan hali rasmiy bayonot bermadi.
Rossiya prezidenti Vladimir Putin 2022-yil fevral oyida Ukrainaga keng ko’lamli harbiy hujum boshladi va hozirda Rossiya qo’shinlari Ukraina hududining taxminan 20 foizini nazorat qilmoqda.
Seshanba kuni Parijda bo’lib o’tgan muhokamalarda «Ko’ngillilar koalitsiyasi»ni ifodalovchi davlat rahbarlari va yuqori martabali amaldorlar ishtirok etdi.
Uchrashuvdan so’ng o’tkazilgan qo’shma matbuot anjumanida Bosh vazir Starmer shunday dedi: «Biz tinchlik shartnomasi imzolangan taqdirda Ukrainaga qo’shinlar joylashtirish bo’yicha niyat deklaratsiyasini imzoladik.»
«Bu bizning uzoq muddatli istiqbolda Ukraina bilan birga turish majburiyatimizning muhim qismidir.»
«Bu Britaniya, Fransiya va sherik kuchlar Ukraina tuprog’ida ishlashi, Ukraina osmoni va dengizlarini himoya qilishi va kelajakda Ukraina qurolli kuchlarini qayta tiklashi mumkin bo’lgan huquqiy asosni yaratadi»
Buyuk Britaniya Bosh vaziri, shuningdek, London potentsial o’t ochishni to’xtatish to’g’risidagi bitim bilan bog’liq har qanday AQSh boshchiligidagi tekshirish ishlarida ishtirok etishini ko’rsatdi.
AQShning yuqori martabali vakili Stiv Vitkoff «bardavom xavfsizlik kafolatlari va mustahkam farovonlik majburiyatlari Ukrainada uzoq muddatli tinchlik uchun zarur», deb ta’kidladi va Kiyev tomonidan ilgari surilgan asosiy talabga ishora qildi.
Janob Vitkoffning ta’kidlashicha, ittifoqchilar «Ukraina xalqi bu [urush] tugagach, u abadiy tugashini bilishi uchun» xavfsizlik protokollarini kelishish bo’yicha ishlarini «asosan tugatishgan».
AQSh prezidenti Donald Trampning maxsus vakili va kuyovi Jared Kushnerning aytishicha, kelishuvdan so’ng ukrainaliklar urush «boshqa sodir bo’lmasligini» ta’minlash uchun «haqiqiy to’xtash joylari» borligini bilishi kerak.
Ayni paytda, Prezident Makron Ukrainaning ittifoqchilari muzokaralarda «sezilarli yutuqlarga» erishganini aytdi.
Uning so’zlariga ko’ra, o’t ochishni to’xtatish ehtimoli bo’lgan taqdirda, Kiyev uchun «mustahkam» xavfsizlik kafolatlari kelishilgan.
Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy Parijda «ulkan qadam» qo’yilganini aytdi, biroq u urushning tugashiga olib keladigan har qanday harakatlarni «yetarli» deb hisoblaydi.
Ukraina xavfsizlik «kafolatlari» deb atagan va amerikalik rasmiylar xavfsizlik «protokollari» deb ta’riflagan narsa, Trampga Rossiyaning kelajakdagi hujumidan keyin Kiyevni himoya qilishga kelganda biroz erkinlik berishi mumkin – ammo Zelenskiy o’zi va uning yevropalik ittifoqchilari Vashingtondan muhim yon berishga erishganiga shubha yo’q.
Kelajakdagi o’t ochishni to’xtatish chizig’i qayerdan o’tishi va hozirda Rossiya qo’shinlari tomonidan bosib olingan qaysi hududni Ukraina taslim bo’lishga rozi bo’lishi haqida yangi tafsilotlarni eshitmadik.
Bu istiqbol hali ham ko’plab ukrainaliklarga qiyin bo’lishi mumkin, ayniqsa Rossiya har kuni Ukraina bo’ylab shaharlar va muhim infratuzilmalarga zarba berishda davom etar ekan.
Ammo qor yog’ib, sharqdan achchiq shamollar esayotgan bir paytda, Zelenskiy o’t ochishni to’xtatish va undan keyingi tinchlik shartnomasidan boshqa alternativa yo’qligini biladi, bu Rossiyaga qaraganda Ukrainaga ancha qimmatga tushadigan urushning yana bir qimmat, tugamaydigan qishi.
Ukraina prezidenti, Amerika monitoringining kafolatlari, Ukraina tuprog’idagi ko’p millatli kuchlar va uning qurolli kuchlari uchun ko’proq qurol-yarog’ yordami, ba’zan shubha bilan qaraydigan aholini u o’sib borayotgan xalqaro koalitsiya tomonidan qo’llab-quvvatlangan tinchlikni so’rashda to’g’ri ekanligiga ishontiradi deb umid qilmoqda.
Ammo Parijdagi matbuot anjumanini yakunlar ekan, Zelenskiy bugungi «burilish nuqtasi» tinchlikni kafolatlamasligini tan oldi. Haqiqiy taraqqiyot hali ham Rossiyaning qo’llab-quvvatlashiga muhtoj va Moskva so’nggi kunlarda urushni tugatish bo’yicha diplomatik sa’y-harakatlar haqida sezilarli darajada sukut saqladi.
Putin Yevropa boshchiligidagi xalqaro kuchlarning har qanday bahsli hududlarda bo’lishiga qarshi ekanligi ma’lum va agar Moskva urush maqsadlariga erishilmagan bo’lsa, o’z qo’shinlarining sekin bo’lsa ham oldinga siljishini to’xtatishni istamaydi.
Ammo ikkala tomonga ham murosaga kelish va urushni tugatish uchun bosim shubhasiz ortib bormoqda.
O’tgan hafta, Zelenskiy tinchlik shartnomasi «90% tayyor» ekanligini aytdi. Qolgan 10% ga kelishish «tinchlik taqdiri, Ukraina va Yevropa taqdirini belgilaydi».
Hududiy va xavfsizlik kafolatlari muzokarachilar uchun hal qilinmagan masalalarning oldingi qatorida turibdi.
Putin Ukraina qo’shinlari Ukrainaning sharqiy Donbasidan to’liq chiqib ketishi kerakligini yoki Rossiya uni tortib olishini qayta-qayta ogohlantirdi, urushni tugatish bo’yicha har qanday murosani rad etdi.
Zelenskiy hozircha hech qanday hududni berishni istamadi, ammo Ukraina o’z qo’shinlarini kelishilgan nuqtaga olib chiqishi mumkinligini aytdi – lekin faqat Rossiya ham shunday qilsa.
Moskva hozirda Donetsk viloyatining taxminan 75 foizini va qo’shni Luganskning taxminan 99 foizini nazorat qiladi. Ikki viloyat Donbasning sanoat mintaqasini tashkil qiladi.
O’tgan yili ommaviy axborot vositalariga keng tarqalgan AQSh boshchiligidagi 28 banddan iborat dastlabki tinchlik rejasi Kiyev va uning yevropalik ittifoqchilari tomonidan Rossiya foydasiga og’ishgan deb hisoblangan.
Bu bir necha hafta davomida yuqori darajadagi diplomatik harakatlarga sabab bo’ldi – Ukraina, AQSh va yevropalik liderlar loyihaga tuzatish kiritishga harakat qilishdi.
O’tgan oyda Kiyev AQShga 20 banddan iborat yangilangan reja, shuningdek, Ukraina rekonstruktsiyasi uchun potentsial xavfsizlik kafolatlari va qoidalari haqida alohida hujjatlar yubordi, dedi Zelenskiy.
AQSh rasmiylarida sanksiyalarni buzganlikda ayblangan Rossiya bayrog’i ostidagi kemani musodara qilish uchun order bor.
Bosh vazir Leyboristlar mamlakatni «yangilash»ni «norozilik va bo’linish»ga qarshi qo’yishi kerakligini aytdi.
Agar Tramp Grenlandiyani AQSh nazoratiga olish bo’yicha o’z ambitsiyalarini amalga oshirsa, bu nafaqat NATOga mavjud tahdidni anglatadimi, balki Yevropa Ittifoqi uchun ham katta inqirozni anglatadimi?
Kiril Zattara o’n yildan ortiq vaqt davomida 14 nafar ayolni zo’rlashda, shuningdek, boshqalarni yashirincha suratga olishda ayblanmoqda.
Hukumatning ehtiyotkorona munosabati tanqidchilar tomonidan keskin tanqid qilindi, deb yozadi BBCning siyosiy muharriri.