NASA insoniyatni kosmosga har qachongidan ham uzoqroqqa yuborish bo’yicha ulkan missiyasiga kirishar ekan, Orion kosmik kapsulasining hojatxona tizimi bilan bog’liq texnik muammo yuzaga keldi.
Chorshanba kuni Yer sayyorasidan uchirilgandan beri, Artemis II missiyasining Orion kapsulasidagi to’rt nafar astronavt kosmik kemaning hojatxonasi bilan bog’liq vaqti-vaqti bilan muammolarga duch kelishdi.
Shanba kuni NASA hojatxona chiqindilarni bortdan chiqarib yubora olmasligini, buning sababi muzlagan ventilyatsiya liniyasi bo’lishi mumkinligini xabar qildi. Muqobil sifatida astronavtlar siydik yig’ish uchun yig’iladigan plastik idishlarni o’z ichiga olgan zaxira tizimidan foydalanmoqdalar.
Hojatxona bilan bog’liq muammolarga qaramay, Artemis II missiyasi muvaffaqiyatli davom etmoqda va Oy atrofida tarixiy 10 kunlik sayohatning beshinchi kunini nishonlamoqda.
Ekipaj a’zolari – NASA vakillari Reid Wiseman, Viktor Glover va Kristina Koch, shuningdek, Kanada kosmik agentligi astronavti Jeremi Xansen – taxminan 5m (15 fut) kenglikda va 3m (9 fut) balandlikda bo’lgan kichik kabinada joylashgan.
Payshanba kuni Yer bilan video aloqa vaqtida missiya bo’yicha mutaxassis Koch hojatxonada kichik «boshlash» muammosi borligini tan oldi.
«Men o’zimni kosmik santexnik deb atashdan faxrlanaman; Menimcha, bu bortdagi eng muhim uskunadir», dedi u.
Keyinchalik, NASA shanba kuni e’lon qilgan press-relizda oqava suv ventilyatsiya liniyasi tiqilib qolganini ma’lum qildi.
Parvoz ekipaji blokirovkani tozalash maqsadida ventilyatsiyani quyoshga qaratish uchun kosmik kemaning yo’nalishini o’zgartirdi. Agentlik ma’lumotlariga ko’ra, bu o’zgarish missiya traektoriyasiga ta’sir ko’rsatmadi.
Ular chiqindi boshqaruv tizimi tankida bo’sh joyni topishga muvaffaq bo’lishgan bo’lsa-da, muammo to’liq hal etilmadi, deb xabar beradi NASA.
«Muhandislar liniyani to’sib qo’yishi mumkin bo’lgan muzni eritish uchun ventilyatsiya isitgichlaridan foydalanmoqdalar», dedi NASA va ular ventilyatsiyani quyoshga yo’naltirishni davom ettirayotganliklarini qo’shimcha qildi.
«Oqava suvlar idishi to’la emas va hojatxona ishlayapti; ammo, ekipajga zarurat tug’ilganda, tun davomida zaxira yig’ish moslamalaridan foydalanish buyurildi», deya aniqlik kiritdi NASA.
Artemis II missiyasini boshqarish guruhi raisi Jon Xanikatt shanba kuni kechqurun bo’lib o’tgan matbuot anjumanida kosmik hojatxonaga bo’lgan jamoatchilik qiziqishiga to’xtalib o’tdi.
«Menimcha, hojatxonaga qiziqish inson tabiatiga xosdir», dedi u. «Yerda bu biz uchun qanchalik muhimligini hamma biladi. Kosmosda esa buni boshqarish qiyinroq.»
Yakshanba kuni CNN telekanalining «State of the Union» ko’rsatuviga bergan intervyusida NASA ma’muri Jared Isaakman chiqindi boshqarish muammosiga izoh berar ekan, ular «hozir kosmosda ko’p ajoyib ishlarni qila olishlarini, ammo bu imkoniyatni mustahkamlash biz albatta ishlashimiz kerak bo’lgan sohalardan biri ekanligini» aytdi.
Artemis II hozirda ekipajni Oyning uzoq tomoni atrofidan olib o’tib, orqaga qaytaradigan aylanma traektoriyada harakatlanmoqda. Bu missiya 1972 yildan beri insoniyat Yer orbitasidan tashqariga chiqqan birinchi holatdir.
To’rt kishilik ekipaj ushbu missiya davomida Oyga qo’nmaydi, balki uni aylanib o’tadi va kelajakda 1960-70-yillardan beri birinchi bo’lib insonning Oyga qo’nishiga yo’l ochishni maqsad qilgan.
Missiya davomida astronavtlar Orionning ish faoliyatini, jumladan, boshqaruv qobiliyatini baholash va kosmik kemani kelajakda Oyga qo’nish uchun moslashtirish uchun Yer orbitasida kapsulani qo’lda boshqaradilar.
Artemis II astronavtlaridan Yerga yuborilgan chiroyli rasmlar ortidagi hikoya.
Ekipaj ushbu missiya davomida Oyga qo’nmaydi, garchi NASA 2028 yilga kelib Oyga qo’nish uchun tayyorgarlik ko’rmoqda.
Jamoa kosmik kemani Oyning uzoq tomoniga olib boradigan muhim dvigatelni yoqishni yakunlaydi.
Artemis II bortidagi ekipaj video aloqa orqali oilalari uchun xabarlar va shu kungacha bo’lgan sayohat tajribalari bilan bo’lishdi.
AQSh 2028 yilga kelib odamlarni Oy yuzasiga qayta qo’ndirgan birinchi davlat bo’lishni maqsad qilgan – xodisa nima uchun?