«`html
Buyuk Britaniya Shimoliy dengizda dengiz shamol energetikasi loyihalarining yangi va sezilarli portfelini qo’llab-quvvatlashga tayyor, Norvegiya, Germaniya va Niderlandiya kabi to’qqizta boshqa Yevropa davlatlari bilan kuchlarni birlashtirmoqda.
Hukumat rasmiylarining ta’kidlashicha, ushbu kelishuv energiya xavfsizligini mustahkamlaydi va ularning ta’biricha «qazilma yoqilg’i tepaliklari»dan uzoqlashishni taklif qiladi.
Shuni ta’kidlash kerakki, kelgusi shamol fermalarining ba’zilari birinchi marta suv osti kabellari orqali bir nechta davlatlar bilan o’zaro bog’lanadi, bu esa tarafdorlarning fikricha, mintaqa bo’ylab energiya narxlarining pasayishiga olib keladi.
Biroq, bu tashabbus tanqidga uchrashi mumkin, chunki shamol fermasi operatorlari ishtirok etuvchi mamlakatlar bo’ylab eng yuqori taklif qiluvchiga elektr energiyasini tanlab sotish imkoniyatiga ega bo’ladilar, bu esa qattiq ta’minot davrida elektr narxlarini oshirishi mumkin.
Energetika vaziri Ed Miliband dushanba kuni Germaniyaning Gamburg shahrida Shimoliy dengizning kelajagiga bag’ishlangan sammitda deklaratsiyani imzolashi rejalashtirilgan bo’lib, shu bilan Buyuk Britaniyani 2050 yilga qadar sxemani yakunlash majburiyatini oladi.
RenewableUK sanoat organining bosh direktori o’rinbosari Jeyn Kuperning ta’kidlashicha, kelishuv «to’lovchilarga xarajatlarni kamaytiradi», shu bilan birga «Buyuk Britaniya va butun Shimoliy dengiz mintaqasining energiya xavfsizligini» sezilarli darajada oshiradi.
Aksincha, Soyali energetika vaziri Kler Kountinoning ogohlantirishicha, «Biz shamol fermalarini shoshilinch ravishda qurishga shoshilish barchaning energiya to’lovlarini oshirayotganidan qochib qutula olmaymiz».
Dengiz osti kabellari tarmog’i allaqachon turli Yevropa davlatlarining elektr tarmoqlarini bog’lab turgan bo’lsa-da – Buyuk Britaniya hozirda shunday 10 ta kabelga ega – shamol fermalarini to’g’ridan-to’g’ri bir nechta davlatlar bilan bog’lash muhim birinchi qadam bo’ladi.
Ko’pgina energiya iqtisodchilari Buyuk Britaniya va boshqa Yevropa tarmoqlari o’rtasidagi bog’liqlikning oshishi xarajatlarni kamaytirishi va ta’minot xavfsizligini yaxshilashi mumkin degan fikrda.
Buyuk Britaniya milliy tarmog’i tomonidan shu oyning boshida chop etilgan maqolada shunday kelishuv tarmoqning tiqilishi tufayli shamol fermalaridan elektr energiyasini ishlab chiqarishni qisqartirish so’ralganda to’lanadigan cheklov to’lovlarini kamaytirishi mumkinligi aytilgan.
Mustaqil hisobotda aytilishicha, Buyuk Britaniya iste’molchilari Buyuk Britaniyani Yevropa bilan bog’laydigan to’qqizta mavjud suv osti kabellaridan 2023 yildan beri 1,6 milliard funt sterling tejashga erishgan.
Milliy tarmoqning tushuntirishicha, bu kabellar narxlarning keskin oshishini yumshatishga yordam beradi, chunki boshqa joylarda eng kam soatlarda ishlab chiqarilgan ortiqcha energiya vaqt zonalaridagi farqlardan foydalanib, Buyuk Britaniyaga arzon narxlarda sotilishi mumkin.
Biroq, interkonnektorlar Norvegiyada qarshilikka uchradi, u yerda chet elga elektr energiyasini sotish ichki ta’minotni kamaytirishi va natijada Norvegiya iste’molchilari uchun narxlarni oshirishi mumkinligi haqida xavotirlar bildirildi.
Buning oldini olish uchun Norvegiya hukumati ichki ta’minot xavf ostida deb hisoblanganda elektr energiyasini eksport qilishni cheklaydigan yangi qoidalarni joriy qildi.
Norvegiya ham Shotlandiyaga yangi interkonnektorga ruxsat bermadi.
NATO va Yevropa Komissiyasi ham sammitda ishtirok etmoqda, unda sabotaj va xavfli dengiz faoliyati haqida o’sib borayotgan xavotirlar fonida dengiz energiya infratuzilmasi xavfsizligini mustahkamlash bo’yicha majburiyatlar kutilmoqda.
Kelishuv AQSh prezidenti Donald Trampning shamol energetikasiga nisbatan yangilangan tanqidiga qaramay, Yevropaning shamol energetikasiga sodiqligini ta’kidlaydi. Tramp Davosda bo’lib o’tgan Jahon iqtisodiy forumida nutq so’zlab, yana bir bor «shamol tegirmonlari» deb atagan narsasiga hujum qildi.
Uch yil oldin Shimoliy dengiz mamlakatlari dengiz shamol energetikasi quvvatini 300 gigavatt (GW) ga yetkazishga va’da bergan edi. Bu yangi kelishuv umumiy hajmdan 100 GW birgalikda qurilishini anglatadi. Aytilishicha, shundan 20 GW 2030 yilgacha ishga tushirilishi kerak.
O’tgan yili RenewableUK tomonidan e’lon qilingan hisobotga ko’ra, Xitoy hozirda dengiz shamol energetikasi bo’yicha dunyoda yetakchi bo’lib, o’rnatilgan quvvatning 83 GW dan 43 GW ni tashkil qiladi.
Buyuk Britaniya deyarli 16 GW quvvatga ega bo’lib, ikkinchi o’rinda turadi. Buyuk Britaniya hukumati qo’shimcha 20 GW uchun shartnomalar tuzdi, jumladan, shu oyning boshida rekord darajadagi savdo raundida kelishilgan 8,4 GW.
Hukumat konservatorlar tomonidan dengiz shamolining yuqori narxlarini «qulflab qo’ygani» uchun tanqidga uchradi.
Reform doimiy ravishda nolga teng xarajatlarni tanqid qilib keladi, Liberal-demokratlar va Yashillar partiyasi esa iqlim o’zgarishiga qarshi kurashish va yashil ish o’rinlarini rag’batlantirish uchun qayta tiklanadigan energiya manbalarini kengaytirishni qo’llab-quvvatlaydi.
SNP va Plaid Cymru ham dengiz shamol energetikasining o’sishini qo’llab-quvvatlaydi, lekin Shotlandiya va Uels o’z energetika resurslarini nazorat qilishi kerak deb ta’kidlaydi.
Miho Tanaka tomonidan qo’shimcha hisobot.
BBCning Jastin Roulatt bilan iqlim va atrof-muhit haqidagi so’nggi yangiliklardan xabardor bo’lib turish uchun Bizning Kelajak Yer axborotnomasiga obuna bo’ling. Buyuk Britaniyadan tashqaridasizmi? Bu yerda bizning xalqaro axborotnomamizga obuna bo’ling.
RHS 2026 yilda boshqa narsalarga qaraganda ko’proq suvni ushlash va boshqarish loyihalariga sarmoya kiritishini aytdi.
Orolning Met idorasi iqlim o’zgarishi orolning fermerlari va baliqchilariga ta’sir qilganini aytdi
Kuchli yomg’irlar mamlakatning Shimoliy orolini vayron qildi, vazir uni «urush zonasi»ga qiyosladi.
Shimoliy Irlandiya dunyodagi eng tabiatga boy hududlardan biri – pasayishni to’xtatish uchun nima qilish kerak?
Butun dunyo bo’ylab ekotizimlarning degradatsiyasi Buyuk Britaniyaning oziq-ovqat xavfsizligiga tahdid solmoqda, deyiladi uzoq kutilgan hisobotda.
«`