«`html
Birlashgan Millatlar Tashkiloti (BMT) Suriyaning shimoli-sharqida joylashgan, minglab odamlar istiqomat qiladigan va Islom Davlati (ID) guruhi bilan aloqadorlikda gumon qilinayotgan shaxslar joylashgan lagerning boshqaruvini o’z zimmasiga olishini e’lon qildi.
Bu qaror ilgari lagerga ma’muriyat qilgan Kurdlar boshchiligidagi kuchlarning Suriya hukumat kuchlarining oldinga siljishi munosabati bilan chekinishi ortidan qabul qilindi. Nazoratning o’zgarishi tartibsizliklarni keltirib chiqardi va yordam tashkilotlarining faoliyatini vaqtincha to’xtatishiga olib keldi.
Xabarlarga ko’ra, aholi lager perimetrini buzishga urinib, tartibsizliklar va talonchilikka sabab bo’lgan.
O’t ochishni to’xtatish bo’yicha kelishuv Suriyaning shimoli-sharqiy qismining ko’p qismini amalda Damashq hokimiyati ostiga qo’ydi va ko’p yillik avtonom kurdlar boshqaruviga chek qo’ydi.
Payshanba kuni BMT Xavfsizlik Kengashiga brifingda BMT rasmiysi Edem Vosornu, BMTning qochqinlar bo’yicha agentligi UNHCR al-Hol lagerida «lager boshqaruvi mas’uliyatini o’z zimmasiga olganini» aytdi. Vosornuning qo’shimcha qilishicha, agentlik Suriya hukumati bilan gumanitar yordamni qayta tiklash uchun hamkorlik qilmoqda va Suriya kuchlari lager atrofida xavfsizlik perimetrini o’rnatgan.
Biroq, BMT vakili Stefan Dujarrik lager ichidagi sharoit «keskin va beqaror»ligicha qolayotgani, gumanitar operatsiyalar so’nggi zo’ravonliklar tufayli hali ham to’xtatilgani haqida ogohlantirdi.
Shu bilan birga, Qo’shma Shtatlar mintaqadan yuqori xavfli mahbuslarni ko’chirish bo’yicha parallel harakatni boshladi. AQSh Markaziy Qo’mondonligi chorshanba kuni Suriya shimoli-sharqidagi qamoqxonalardan 7000 tagacha ID jangarisida gumon qilinayotganlarni Iroqqa o’tkazishni boshlaganini e’lon qildi, 150 nafar mahbus allaqachon chegara bo’ylab «xavfsiz joyga» ko’chirilganini tasdiqladi.
Iroq rasmiylarining ta’kidlashicha, barcha o’tkazilgan mahbuslar Iroq qonunlari bo’yicha javobgarlikka tortiladi.
«Bu chora mintaqaviy va xalqaro xavfsizlikni yaqinlashib kelayotgan tahdiddan himoya qilishga qaratilgan. Shunga qaramay, biz bu masala faqat Iroq uchun uzoq muddatli strategik yuk bo’lmasligi kerakligini ta’kidlaymiz», – dedi Iroqning BMTdagi doimiy o’rinbosari Muhammad Sahib Mejid Marzuk.
Suriyaning BMTdagi elchisi Ibrohim Olabi Suriya hukumati AQShning ID mahbuslarini Suriya hududidan olib chiqish operatsiyasini olqishlashini va yordam berishga tayyorligini bildirdi.
Huquq guruhlari ko’chirishlar mahbuslarni jiddiy suiiste’mollarga duchor qilishi mumkinligi haqida ogohlantirdi.
«Reprieve» xayriya tashkiloti o’tkazilganlar orasida o’n nafargacha britaniyalik erkaklar, shuningdek, voyaga yetmagan mahbuslar bo’lishi mumkinligidan xavotir bildirdi va Buyuk Britaniya hukumatini zudlik bilan aralashishga chaqirdi. Tashkilotning hisob-kitoblariga ko’ra, taxminan 55 dan 60 gacha Britaniya fuqarolari, asosan bolalar, mintaqadagi lagerlar va qamoqxonalarda ushlab turilibdi.
«O’tkazilgan mahbuslar qiynoqqa solinishi, o’limga hukm qilinishi va ularga qarshi ayblovlarga qarshi chiqish uchun hech qanday imkoniyat berilmasdan qatl etilishi mumkin», dedi «Reprieve» direktori o’rinbosari Ketrin Kornett BBCga.
Kurdlar boshchiligidagi Suriya Demokratik Kuchlari (SDK), AQSh va BMT siyosiy beqarorlik va qamoqxonalar va lagerlardagi og’ir sharoitlarni aytib, doimiy ravishda xorijiy ID gumonlanuvchilari va ularning oilalarini Suriya shimoli-sharqidan vataniga qaytarishga chaqirgan. Biroq, ko’p mamlakatlar ularni qaytarib olishdan bosh tortdi.
Shimoli-sharqdagi Suriya Demokratik Kuchlarining (SDK) chekinishi Bashar al-Assadning qulashidan beri Suriyadagi nazoratning eng katta o’zgarishini anglatadi.
Hukumat va SDK o’rtasidagi kelishuv shimoli-sharqdagi avtonom hududni davlat nazoratiga olib keladi.
Kurdlar boshchiligidagi SDK jangarilari hukumat kuchlarining sharqqa qarab harakatlanishi ortidan Umar neft konidan chekinishdi.
AQSh Markaziy Qo’mondonligi bayonotida Bilal Hasan al-Jasim juma kuni hujumda o’ldirilganini aytdi.
Bu Suriya hukumati 1946 yildan beri birinchi marta kurd milliy huquqlarini rasman tan olganidan keyin sodir bo’ldi.
«`