Jeyk Legi Kanadaning Saskachevan shtatida fermerlik bilan shug’ullanayotgan oilasining uchinchi avlod vakili.
1956 yilda, bobosi 17 000 akr maydonni sotib olganidan beri, Legi oilasi kanola, bug’doy, zig’ir va yashil yasmiq yetishtirib kelmoqda.
Legi otasi va bobosining traktorlaridan urug’larni ekish va ekinlarni purkashga son-sanoqsiz soatlar sarflaganini, ko’pincha kuchli issiqlik ostida mehnat qilganini eslaydi.
«O’sha kunlarda bu ancha samarasiz edi», – deydi Legi. «Bugungi kunda texnologik yutuqlar bizning usullarimizni sezilarli darajada yaxshiladi.»
Raqobatbardosh ustunlikni saqlab qolish uchun Legi turli xil innovatsiyalarni, ayniqsa ekinlarni purkash usullarida qo’lladi.
John Deere traktoriga dasturiy ta’minot va masofaviy kameralarni o’rnatish orqali u endi ekishdan oldin barcha fermerlar uchun muhim qadam bo’lgan begona o’tlarni aniqroq yo’q qila oladi.
«Tizim biz soatiga taxminan 15 milya tezlikda harakatlanayotganimizda begona o’tlarni aniqlay oladi va ularni maxsus purkagich bilan nishonga oladi», – deydi Legi.
Uning qo’shimcha qilishicha, bu maqsadli yondashuv avval qo’llanilgan purkash usullariga nisbatan pestitsidlardan foydalanishni kamaytiradi.
Legi ushbu texnologik yangilanishlardan olingan sarmoyaning muhim daromadiga e’tibor qaratadi.
«Qimmatroq purkash texnologiyalariga alternativa taklif qiluvchi, hisob-kitobni yaxshilash uchun mo’ljallangan ilovalar kabi tejamkor echimlar mavjud», – deya taklif beradi u.
Bu tuyg’u butun Shimoliy Amerika bo’ylab fermerlarda aks sado beradi.
McKinseyning 2024 yildagi so’roviga ko’ra, Shimoliy Amerikalik fermerlarning 57% i kelgusi ikki yil ichida yangi hosildorlikni oshiruvchi texnologiyalarni o’rganishga tayyor.
Bundan tashqari, AQSh Qishloq xo’jaligi departamentining 2022 yildagi hisobotida fermalar soni kamayayotgan bo’lsa-da, qolgan fermalar tobora «texnik jihatdan zich» bo’lib borayotgani ko’rsatilgan.
Vermont shtatidagi Sweetland fermasining egasi va fermeri Norah Leyk ekin fermerligining davriy xususiyatini ta’kidlaydi, bu doimiy baholash va kutishni talab qiladi.
U dastlab hosildorlik kabi ma’lumotlarni tahlil qilish uchun Microsoft Excel-ga tayangan va joriy ko’rsatkichlarni oldingi yillar bilan taqqoslagan.
«Masalan, 100 karavot futlik brokkoli ekishdan olingan haqiqiy hosildorlikni bilishim kerak edi», – deya tushuntiradi u.
Turli xil sabzavotlar yetishtiradigan va yaylov go’shtini yetishtiradigan Leyk, endi bu vazifalarni raqamlashtirish va soddalashtirish uchun Tend kompaniyasining dasturiy ta’minoti va ilovasidan foydalanmoqda.
Uning maqsadi ushbu mehnat talab qiladigan jarayonlarni telefoni yoki kompyuteri orqali kirish mumkin bo’lgan qulay platformaga birlashtirish edi.
Hosildorlik ma’lumotlarini Tend-ga kiritish orqali dasturiy ta’minot kelajakdagi hosildorlikni optimallashtirish bo’yicha batafsil ma’lumotlar va tavsiyalar beradi.
«Biz ma’lum bir ekin uchun kerakli qator futiga asoslanib, urug’ning aniq miqdorini hisoblash uchun Tend-dan foydalanishimiz mumkin», – deydi u.
Fermerlar tanlash uchun keng turdagi texnologik variantlarga ega.
Shveytsariyaning agrotexnologiya giganti Syngenta fermerlarga yo’l-yo’riq ko’rsatish va ularni potentsial muammolar haqida ogohlantirish uchun AI va sun’iy yo’ldosh tasvirlaridan foydalanadigan Cropwise dasturiy echimini taklif etadi.
«Tizim e’tiborga muhtoj bo’lgan muayyan joylarni, masalan, dalaning janubi-sharqiy burchagida zararkunandalar tarqalishini aniqlay oladi», – deydi Syngenta Group axborot boshlig’i Feroz Shayx. «Bundan tashqari, u 20 yillik ob-havo ma’lumotlarini mashinani o’rganish modeliga kiritadi va tarixiy sharoitlarga asoslangan holda aniq bashorat qilish imkonini beradi.»
Ushbu ma’lumotlar fermerlarga ekinlarini sovuq kabi tahdidlardan faol ravishda himoya qilish imkonini beradi va bu sezilarli maydonni tejashga yordam beradi.
Germaniyada Jan-Paskal Lutse NoMaze kompaniyasiga asos solgan bo’lib, u fermerlarga turli iqlim sharoitida ekinlarning unumdorligi haqida chuqurroq tushuncha beradi.
Ularning shu yili ishga tushirilayotgan dasturiy ta’minoti mijozlarga suvdan foydalanishni optimallashtirish va hosildorlikni maksimal darajada oshirish bo’yicha tushunchalar taklif qilish uchun dala sinovlari va kompyuter simulyatsiyalaridan foydalanadi.
Vermont universitetining agronomi va tuproq mutaxassisi Xizer Darbi iste’molchilar ham ushbu texnologiyalardan foyda olishlari mumkinligini ta’kidlaydi.
Oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarishning ko’payishi oziq-ovqat do’konlarida narxlarning pasayishiga olib kelishi mumkin, deydi u.
«Texnologiya fermerlarga ekinlar yetishtirishda muvaffaqiyatsizliklarning oldini olishga yordam berish orqali oziq-ovqat tizimining yanada barqaror va ishonchli bo’lishiga hissa qo’shishi mumkin», – deydi Darbi.
Darbi Saskachevanda yosh fermerlar texnologiyani tezroq qabul qilayotganini, keksa avlodlar esa o’zgarishlarga qarshi turishi mumkinligini kuzatmoqda.
Legi o’zgarishlarni qabul qilish muhimligini ta’kidlaydi.
«Bu fermalarning ko’pchiligi bir necha million dollarlik korxona bo’lib, bir nechta oilani qo’llab-quvvatlaydi. Biz operatsiyalarimizni yaxshilaydigan texnologiyalarni qabul qilishimiz kerak.»
U xulosa qilib shunday deydi: «Bir marta kimdir shunday deganini eshitganman: «Agar siz fermerchilikka biznes sifatida qarasangiz, bu ajoyib hayot tarzidir. Agar siz fermerchilikka hayot tarzi sifatida qarasangiz, bu dahshatli biznesdir.»
Sut fermerlari uchun narxlarni pasaytirayotgan sutning «misli ko’rilmagan» ortiqcha ta’minoti.
Jonatan Meysonning aytishicha, Norfolkning xantal yetishtirish va ishlab chiqarish bo’yicha 150 yildan ortiq tajribasi bor.
Yong’inni aniqlashga o’rgatilgan AI yong’in signalizatsiya texnologiyasidagi so’nggi ishlanmalardan biridir.
Uels shahzodasi fermerlar hamjamiyati uchun ruhiy salomatlikni qo’llab-quvvatlashni ta’kidlamoqda.
Ko’proq xo’jayinlar oila va tanaffus uchun ko’proq vaqt beradigan eng yuqori lavozimni baham ko’rishmoqda.