Amerika Qo’shma Shtatlari Tayvan tovarlariga tariflarni 15% gacha kamaytirish bo’yicha Tayvan bilan kelishuvga erishilganini e’lon qildi. Bu imtiyoz Tayvan yarimo’tkazgich va texnologiya kompaniyalarining AQSh ichida mahalliy yarimo’tkazgich ishlab chiqarishni sezilarli darajada oshirishga sarmoya kiritish bo’yicha majburiyatlari bilan bog’liq.
Savdo vazirligining ma’lumotlariga ko’ra, Tayvanning yarimo’tkazgich va texnologiya firmalari AQShga kamida 250 milliard dollar (187 milliard funt sterling) miqdorida «yangi, to’g’ridan-to’g’ri investitsiyalar» kiritishga va’da berishdi.
Kelishuvga AQShda joylashgan korxonalarga sarmoya kiritayotgan Tayvan yarimo’tkazgich kompaniyalari uchun tariflardan ozod qilish ham kiradi.
Avtomobillardan tortib smartfonlargacha bo’lgan keng turdagi qurilmalarda muhim tarkibiy qismlar bo’lgan yarimo’tkazgich chiplarini mahalliy ishlab chiqarishni kuchaytirish, Covid-19 pandemiyasi davrida aniqlangan ta’minot zanjiri zaifliklaridan so’ng AQSh hukumati uchun ustuvor vazifaga aylandi.
CNBC telekanaliga bergan intervyusida Savdo vaziri Xovard Lutnikning ta’kidlashicha, kelishuv AQShning yarimo’tkazgich ishlab chiqarishda «o’zini o’zi ta’minlashiga» erishishga yordam beradi.
«Biz barchasini olib kelamiz», – deb tasdiqladi u.
AQSh hukumati so’nggi yillarda yarimo’tkazgich sanoatini qo’llab-quvvatlash uchun yuzlab milliard dollarlik katta subsidiyalar ajratdi. Ushbu imtiyozlar TSMC kabi asosiy o’yinchilarning, sektorda hukmronlik qiluvchi Tayvan ishlab chiqarish gigantining investitsiyalarini osonlashtirdi va kengaytirdi.
TSMC o’zining so’nggi daromadlari yangilanishida AQShdagi investitsiyalarini tezlashtirish, shu jumladan 2024 yilda ish boshlagan Arizona zavodini kengaytirish haqida e’lon qildi.
Nvidia, Apple va AMD kabi yirik AQSh texnologiya kompaniyalari uchun chiplar ishlab chiqaradigan Arizona zavodi Bayden ma’muriyati davrida tasdiqlangan AQSh hukumatining 40 milliard dollarlik subsidiyalari ko’magida tashkil etilgan.
Vazir Lutnikning ta’kidlashicha, yangi savdo kelishuvi TSMC tomonidan keyingi kengayishni rag’batlantirishi va AQShga ko’chib o’tish uchun kichikroq bizneslarni jalb qilish orqali yarimo’tkazgich ta’minotining kengroq zanjirini rivojlantirishga yordam berishi mumkin.
Savdo vazirligining ma’lumotlariga ko’ra, to’g’ridan-to’g’ri korporativ investitsiyalardan tashqari, Tayvan hukumati ushbu tashabbuslarni qo’llab-quvvatlash uchun 250 milliard dollar ajratadi.
Xitoy da’vo qilgan o’zini o’zi boshqaruvchi orol bo’lgan Tayvan o’z eksportiga soliqlar bo’yicha muammoni hal qilish uchun AQSh bilan kelishuvga erishishga faol harakat qilib kelgan edi, bu soliqlar o’tgan yili 20% ga belgilangan edi.
Biroq, Tayvan o’zining texnologik tajribasini o’tkazish talablariga nisbatan ehtiyotkorlik bildirdi va uni potentsial harbiy harakatlardan himoya qilishning muhim vositasi sifatida baholadi.
Yangi 15% tarif stavkasi AQShning Yaponiya, Janubiy Koreya va Yevropa Ittifoqi kabi asosiy savdo hamkorlaridan tovarlarga qo’llaniladigan stavkalarga mos keladi.
Ushbu stavkalar dastlab Tramp ma’muriyati tomonidan o’tgan aprel oyida e’lon qilingan tariflardan kelib chiqqan kelishuvlar orqali o’rnatilgan bo’lib, ular savdo nomutanosibliklarini bartaraf etishga qaratilgan edi.
Oliy sud hozirda AQSh biznesi va shtatlarining ushbu soliqlarni bekor qilish to’g’risidagi iltimosini ko’rib chiqmoqda va ular prezident hokimiyatining haddan tashqari oshirilishini ifodalaydi, deb ta’kidlamoqda.
Tramp ma’muriyati avvalroq milliy xavfsizlik xavotirlarini keltirib, yarimo’tkazgich sanoatiga nisbatan kengroq tariflarni ko’rib chiqqan edi.
Biroq, bu taklif yarimo’tkazgich importiga tayangan AQSh kompaniyalari, shu jumladan sektor ichidagi kompaniyalar tomonidan jiddiy qarshilikka uchradi va amalga oshirilmadi.
Bu e’lon TSMC raqobatchisi bo’lgan Amerikalik chip ishlab chiqaruvchi Intelning sun’iy intellekt uchun mo’ljallangan ilg’or chiplarni ishlab chiqarishda muvaffaqiyat qozonishda duch kelayotgan muammolariga to’g’ri keldi.
O’tgan yili AQSh hukumati Intelning 10 foiz ulushini sotib oldi. Ushbu investitsiyaga qaramay, kompaniya so’nggi yillarda avvalgi qisqartirishlarga qo’shimcha ravishda AQShda ishchi kuchini yanada qisqartirishni rejalashtirmoqda.
Umuman olganda, yarimo’tkazgich ishlab chiqarish sektori o’tgan yili sanoatni qo’llab-quvvatlashga qaratilgan hukumat tashabbuslariga qaramay, so’nggi ma’lumotlarga ko’ra, 17 000 dan ortiq ish o’rinlarini yo’qotdi.
AQSh prezidenti Tehron bilan «ish olib boradigan» davlatlarga 25 foizlik boj soladi, Eron tashqi ishlar vaziri esa mamlakati «urushga tayyor»ligini aytdi.
Serjio Gor Dehlidagi jurnalistlarga «haqiqiy do’stlar bahslashishi mumkin, ammo har doim kelishmovchiliklarni hal qiladi», dedi.
Yevropadagi ba’zi fermerlar bu kelishuvga qarshi chiqdi, ammo Yevropa Komissiyasi ularning tashvishlarini tinglaganini aytdi.
Bojlar 1-yanvardan kuchga kirishi rejalashtirilgan va avtomobillar, kiyim-kechak va jihozlar kabi tovarlarga qo’llaniladi.
Rossiya prezidenti Vladimir Putinning Hindistonga ikki kunlik tashrifi boshlanishi bilan BBC muharrirlari nima xavf ostida ekanligini tushuntirmoqda.