«`html
Oq uyda bo’lib o’tgan muhokamalardan so’ng, Daniya tashqi ishlar vaziri AQSh bilan Grenlandiya borasida «tubdan kelishmovchilik» saqlanib qolayotganini aytdi.
Lars Lokke Rasmussen chorshanba kuni vitse-prezident JD Vans va davlat kotibi Marko Rubio bilan uchrashuvni «ochiq lekin konstruktiv» deb baholadi. Biroq, u Prezident Trampning Grenlandiyani «bosib olish» borasidagi talabi Daniya uchun «mutlaqo qabul qilinishi mumkin emas»ligini aytdi.
«Biz bu [Daniyaning] manfaatlariga mos kelmasligini juda, juda aniq qilib aytdik», – dedi u.
Prezident Tramp keyinchalik resurslarga boy orolni sotib olishga bo’lgan qiziqishini takrorladi, bu holat Yevropadagi ittifoqchilar orasida xavotir uyg’otdi va NATO ichidagi keskinlikni kuchaytirdi.
AQSh, Daniya va Grenlandiya vakillari o’rtasida bo’lib o’tgan bir soatlik uchrashuv sezilarli yutuqlarga olib kelmadi. Shunga qaramay, barcha tomonlar Daniyaning avtonom hududining kelajagini ko’rib chiqish uchun yuqori darajadagi ishchi guruh tuzishga kelishib oldilar.
Rasmussen AQSh bosib o’ta olmaydigan «qizil chiziqlar» borligini va ishchi guruh yaqin haftalarda kelishuvga erishish uchun yig’ilishini ko’rsatdi. U, shuningdek, Daniya va Grenlandiya AQShning orolda qo’shimcha harbiy bazalarini tashkil etish imkoniyatini ko’rib chiqishga ochiq ekanligini ta’kidladi.
Aholisi siyrak bo’lishiga qaramay, Grenlandiyaning Shimoliy Amerika va Arktika o’rtasidagi strategik joylashuvi uni raketa hujumlari sodir bo’lgan taqdirda erta ogohlantirish tizimlari uchun va mintaqadagi dengiz faoliyatini monitoring qilish uchun juda mos qiladi.
Prezident Tramp doimiy ravishda Grenlandiya AQShning milliy xavfsizligi uchun muhimligini ta’kidlab keladi.
AQSh hozirda Grenlandiyaning shimoli-g’arbiy qismidagi Pituffik bazasida 100 dan ortiq harbiy xizmatchining doimiy ishtirokini ta’minlaydi, bu inshoot AQSh tomonidan Ikkinchi jahon urushidan beri boshqariladi.
Daniya bilan tuzilgan amaldagi kelishuvlarga ko’ra, AQSh Grenlandiyaga zarur deb hisoblagancha ko’p askar joylashtirish huquqiga ega.
Uchrashuvdan so’ng, Daniya orolga qurolli kuchlarni joylashtirishga va’da berdi.
Grenlandiya tashqi ishlar vaziri Vivian Motzfeldt hududning AQSh bilan hamkorlikni kuchaytirishga ochiqligini tasdiqladi, lekin ayni paytda bosib olishga qarshi ekanligini bildirdi.
«Biz chegaralarimiz qayerda ekanligini ko’rsatdik», – dedi Motzfeldt.
Vans ham, Rubio ham uchrashuvdan keyin darhol hech qanday izoh bermadi. Prezident Tramp Oq uydagi jurnalistlarga: «Bizga milliy xavfsizlik uchun Grenlandiya kerak», dedi.
«Muammo shundaki, agar Rossiya yoki Xitoy Grenlandiyani egallab olmoqchi bo’lsa, Daniyaning bu borada qila oladigan hech narsasi yo’q, lekin bizning qila oladigan hamma narsamiz bor», dedi u va AQSh orolni himoya qilishda Daniyaga ishonishi mumkin emas deb hisoblashini qo’shimcha qildi.
Vashingtonda keskinlik kuchaygan sari, yevropalik ittifoqchilar Grenlandiyani qo’llab-quvvatlashlarini tezda namoyish etdilar.
Shvetsiya chorshanba kuni Daniyaning iltimosiga ko’ra Grenlandiyaga qurolli kuchlar yuborishga va’da berdi. Fransiyaning tashqi ishlar vaziri kelasi oy orolda konsullik ochish rejalari haqida e’lon qildi.
Germaniya BBCga taqdim etgan bayonotida Grenlandiyaga «mintaqada xavfsizlikni ta’minlashda Daniyani qo’llab-quvvatlash uchun harbiy hissa qo’shishning umumiy shartlarini o’rganish» maqsadida «razvedka guruhi»ni yuborishini aytdi.
Daniya Grenlandiyadagi harbiy kengayishi «ittifoqchilar bilan yaqin hamkorlikda» amalga oshirilishini tasdiqladi.
«Geosiyosiy keskinlik Arktikaga ham tarqaldi», deyiladi bayonotda.
Oq uydagi muzokaralar Prezident Trampning Grenlandiyani nazorat qilishni qo’lga kiritishga bo’lgan qiziqishi ortib borayotgani bilan bog’liq so’nggi diplomatik uchrashuvlarni anglatadi.
Prezident orolni egallash uchun harbiy kuch ishlatishni ko’rib chiqayaptimi yoki yo’qmi, hozircha noma’lum. U chorshanba kuni bu haqda savol berilganda buni inkor qilmadi.
Ko’rib chiqilayotgan boshqa variantlar orasida hududni sotib olish ham bor, garchi daniyaliklar ham, grenlandiyaliklar ham uni sotiladigan narsa ekanligini bildirmagan.
Vitse-prezident Vans lavozimga kirishganidan beri Daniyaning Grenlandiyani boshqaruvini tanqid qilib keladi. Uning lavozimga kirishganidan ko’p o’tmay tashrifi ma’muriyatning hududni sotib olishga qiziqishini bildirishga qaratilgan edi.
Prezident Tramp hududni nazorat qilish o’zi rejalashtirgan raketa mudofaa tizimi, «Oltin Gumbaz» uchun muhimligini ta’kidladi.
«Biz qurayotgan «Oltin Gumbaz» uchun bu juda muhim», deb yozdi Prezident Tramp chorshanba kuni ertalab ijtimoiy media postida. «NATO bunga erishishimiz uchun yo’lboshchi bo’lishi kerak».
Jamoatchilik fikrini o’rganish shuni ko’rsatadiki, Grenlandiya aholisining ko’pchiligi AQSh nazorati ostiga o’tishga qarshi.
Aksariyat amerikaliklar ham AQShning Grenlandiyani nazorat qilishiga qarshi. Chorshanba kuni e’lon qilingan Reuters/Ipsos so’rovnomasida amerikaliklarning atigi 17 foizi AQShning Grenlandiyani tortib olishini qo’llab-quvvatlagan, 47 foizi esa Trampning orolni sotib olishga urinishiga qarshi ekanligini aytgan.
Prezident Trampning Grenlandiyaga e’tibori AQShning yaqinda Venesuelada va Suriyada IShIDga qarshi harakatlaridan keyin yuzaga keldi. U, shuningdek, Eronda o’sib borayotgan norozilik harakatini to’xtatish uchun harbiy harakatlar bilan tahdid qilgan.
AQSh rasmiylari buni «ehtiyot chorasi» deyishmoqda va Donald Tramp Eronga qarshi chora ko’rish yoki ko’rmaslikni o’ylab ko’rmoqda.
AQSh elchisi Stiv Vitkoffning aytishicha, bu texnokratik Falastin hukumatini tuzish, shuningdek, Gazani qayta qurish va demilitarizatsiya qilishni o’z ichiga oladi.
Minglab odamlar Forddagi ishidan chetlatilgan hecklerga jami deyarli 700 000 dollar (521 000 funt sterling) miqdorida xayriya yuborishdi.
Erkakning motorli paraglideri ishlamay qolishi natijasida u Florida shtatining Palm-Bich okrugi qirg’og’ida suvga qulab tushgan.
Xavfsizlik kuchlarining zo’ravonlik bilan bostirishi natijasida 2400 dan ortiq namoyishchi halok bo’lgani xabar qilingan. Mana siz bilishingiz kerak bo’lgan narsalar.
«`